Τεχνικός Ασφαλείας

Αποτελεί τον απαραίτητο σύμβολο για κάθε επιχείρηση. Ο Τεχνικός Ασφαλείας παρέχει στον εργοδότη υποδείξεις και συμβουλές, γραπτά ή προφορικά, σε θέματα σχετικά με την υγιεινή και ασφάλεια της εργασίας και την πρόληψη των εργατικών ατυχημάτων.

Αναλαμβάνουμε καθήκοντα εξωτερικού Τεχνικού Ασφαλείας σε επιχειρήσεις κάθε κλάδου, στο Ηράκλειο και σε όλη την Κρήτη.

Με βάση την ισχύουσα νομοθεσία όλες οι επιχειρήσεις εφόσον απασχολούν έστω και ένα εργαζόμενο πρέπει να έχουν Τεχνικό Ασφαλείας (διατάξεις του άρθρου 8 του κώδικα νόμων για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων που κυρώθηκε με το άρθρο 1 του Ν.3850/2010 (ΦΕΚ 84/Α/2.6.2010).

Κάθε επιχείρηση κατατάσσεται σε μία από τρεις κατηγορίες επικινδυνότητας — Α' (υψηλή), Β' (μέση) ή Γ' (χαμηλή) — βάσει του κλάδου οικονομικής δραστηριότητάς της, σύμφωνα με το ΠΔ 294/1988 (ΦΕΚ 138/Α'/21.6.1988). Στην κατηγορία Β' εντάσσονται εξ ορισμού όλες οι δραστηριότητες που δεν περιλαμβάνονται ρητά στους πίνακες της Α' ή της Γ' κατηγορίας. Η κατάταξη αυτή καθορίζει τόσο τον ελάχιστο ετήσιο χρόνο απασχόλησης του Τεχνικού Ασφαλείας όσο και το απαιτούμενο επίπεδο προσόντων του, κατά τα άρθρα 11 και 21 του Ν.3850/2010.

Ο υπολογισμός γίνεται σε πραγματικό χρόνο απασχόλησης, όχι σε αριθμό επισκέψεων — μια επιχείρηση Β' κατηγορίας με 60 εργαζομένους αντιστοιχεί σε 150 ώρες ετησίως (60 × 2,5 ώρες), τις οποίες ο Τεχνικός Ασφαλείας κατανέμει σε μηνιαίες επισκέψεις και συνοδευτικές εργασίες γραφείου — μελέτες, εκθέσεις, εκπαιδευτικό υλικό. Η υποχρέωση επανεξετάζεται σε κάθε ουσιαστική μεταβολή προσωπικού, καθώς η μετάβαση σε ανώτερο κλιμάκιο αριθμού εργαζομένων μεταβάλλει άμεσα τον απαιτούμενο ετήσιο χρόνο.

Η κατάταξη σε κατηγορία δεν είναι στατική επιλογή της επιχείρησης, αλλά συνάρτηση του κύριου αντικειμένου δραστηριότητάς της — μια επιχείρηση με μεικτό αντικείμενο (π.χ. ξενοδοχείο με δικό του συνεργείο συντήρησης) εξετάζεται με βάση την κύρια δραστηριότητά της, εκτός αν οι επιμέρους δραστηριότητες οργανώνονται ως ξεχωριστές μονάδες. Ο ελάχιστος πραγματικός χρόνος απασχόλησης ανά κατηγορία διαμορφώνεται ως εξής:

Κατηγορία Α': έως 500 εργαζόμενοι → 3,5 ώρες/έτος ανά εργαζόμενο · 501–1.000 → 3,0 · 1.001–5.000 → 2,5 · άνω των 5.000 → 2,0

Κατηγορία Β': έως 1.000 εργαζόμενοι → 2,5 ώρες/έτος ανά εργαζόμενο · 1.001–5.000 → 1,5 · άνω των 5.000 → 1,0

Κατηγορία Γ': έως 20 εργαζόμενοι → 25 ώρες/έτος σταθερά · 20–50 → 50 ώρες/έτος · 50–100 → 75 ώρες/έτος · 100–1.000 → 0,4 ώρες/έτος ανά εργαζόμενο

Τα απαιτούμενα προσόντα του Τεχνικού Ασφαλείας ορίζονται στο άρθρο 11 του Ν.3850/2010 και διαφοροποιούνται ανάλογα με την κατηγορία επικινδυνότητας και το μέγεθος της επιχείρησης — από πτυχιούχους πολυτεχνικών σχολών ΑΕΙ έως πτυχιούχους ΤΕΙ ή κατόχους άλλων τεχνικών ειδικοτήτων για τις μικρότερες και λιγότερο επικίνδυνες επιχειρήσεις. Το άρθρο 13 προσδιορίζει επιπλέον τις συμβατές ειδικότητες μηχανικού ανά κλάδο δραστηριότητας, ώστε η γνώση του Τεχνικού Ασφαλείας να αντιστοιχεί στους πραγματικούς κινδύνους της επιχείρησης — μια βιομηχανική μονάδα Α' κατηγορίας απαιτεί διαφορετικό προφίλ ειδικότητας από ένα ξενοδοχείο Β' κατηγορίας.

Η κάλυψη της υποχρέωσης μπορεί να γίνει με τρεις τρόπους, κατά το άρθρο 9 του Ν.3850/2010: με υπάλληλο της ίδιας της επιχείρησης που διαθέτει τα απαιτούμενα προσόντα, με εξωτερικό συνεργάτη — ελεύθερο επαγγελματία μηχανικό — ή με σύμβαση με Εξωτερική Υπηρεσία Προστασίας και Πρόληψης (ΕΞΥΠΠ). Σε επιχειρήσεις Β' ή Γ' κατηγορίας με λιγότερους από 50 εργαζομένους προβλέπεται και η δυνατότητα ο ίδιος ο εργοδότης να αναλάβει τα καθήκοντα Τεχνικού Ασφαλείας, εφόσον παρακολουθήσει το προβλεπόμενο πρόγραμμα επιμόρφωσης (άρθρο 12 του Ν.3850/2010) — επιλογή που στην πράξη σπανίζει, καθώς προϋποθέτει διαρκή δέσμευση χρόνου χωρίς την ανεξαρτησία κρίσης ενός εξωτερικού συμβούλου.

Η ανάθεση σε εξωτερικό συνεργάτη επιτρέπει κάλυψη του πλήρους φάσματος ειδικοτήτων που ενδέχεται να χρειαστεί μια επιχείρηση στη διάρκεια της λειτουργίας της, χωρίς πρόσθετο μισθολογικό κόστος πλήρους απασχόλησης ή ανάγκη αντικατάστασης σε περίπτωση απουσίας — ο εξωτερικός συνεργάτης οργανώνει την κάλυψη ως μέρος της υπηρεσίας. Η επιλογή αυτή είναι και η συχνότερα εφαρμοζόμενη σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις της Κρήτης, όπου η πλήρης απασχόληση εσωτερικού Τεχνικού Ασφαλείας δεν δικαιολογείται από τον απαιτούμενο ετήσιο χρόνο.

Τα στοιχεία του Τεχνικού Ασφαλείας που αναλαμβάνει μια επιχείρηση καταχωρούνται στο Μητρώο Τεχνικών Ασφαλείας, όπου τηρούνται τα προσόντα, η ειδικότητα και η αντιστοιχία τους με την κατηγορία επικινδυνότητας της συγκεκριμένης επιχείρησης. Η καταχώρηση αυτή επιτρέπει στην Επιθεώρηση Εργασίας να διασταυρώσει άμεσα, χωρίς φυσικό έλεγχο εγγράφων, αν ο ανατεθειμένος Τεχνικός Ασφαλείας διαθέτει πράγματι τα απαιτούμενα προσόντα για τον συγκεκριμένο κλάδο και μέγεθος επιχείρησης.

Κάθε επίσκεψη του Τεχνικού Ασφαλείας καταγράφεται στο Ειδικό Βιβλίο Υποδείξεων Τεχνικού Ασφαλείας, το οποίο τηρείται σελιδομετρημένο και θεωρημένο, κατά το άρθρο 14 του Ν.3850/2010. Πρόκειται για το βασικό αποδεικτικό στοιχείο συνέχειας της υπηρεσίας — δεν αρκεί η ύπαρξη σύμβασης συνεργασίας, απαιτείται τεκμηριωμένη, τακτική δραστηριότητα με ημερομηνίες, ευρήματα και συστάσεις.

Η παρουσία του Τεχνικού Ασφαλείας είναι μηνιαία και προγραμματισμένη, όχι περιστασιακή, κατά το άρθρο 15 του Ν.3850/2010. Το πρόγραμμα επισκέψεων κατατίθεται και τηρείται στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Τεχνικού Ασφαλείας, όπως προβλέπει η ΥΑ 50067/28/2017 (ΦΕΚ 3952/Β') — σήμερα μέσω της Εργάνης ΙΙ, στην οποία μεταφέρθηκε η λειτουργία του πρώην ΟΠΣ-ΣΕΠΕ από 16.2.2026. Η καταχώρηση αυτή είναι διακριτή από τη μισθοδοτική δήλωση προσωπικού στην Εργάνη και αφορά αποκλειστικά την ανάθεση και το πρόγραμμα επισκέψεων του Τεχνικού Ασφαλείας.

Η ίδια η καταχώρηση της ανάθεσης καθηκόντων στο μητρώο βαρύνει τον εργοδότη και πρέπει να ολοκληρώνεται εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας από την έναρξη λειτουργίας ή από την πρόσληψη του πρώτου εργαζομένου — καθυστέρηση ή παράλειψη καταχώρησης συνιστά αυτοτελή παράβαση, ανεξάρτητα από την ύπαρξη πραγματικής συνεργασίας με Τεχνικό Ασφαλείας. Σε αλλαγή συνεργάτη, απαιτείται αντίστοιχη ενημέρωση του μητρώου ώστε να μην υπάρχει κενό κάλυψης.

Σε περίπτωση αλλαγής Τεχνικού Ασφαλείας, το Ειδικό Βιβλίο Υποδείξεων παραδίδεται στον νέο συνεργάτη ως ιστορικό αρχείο — οι προηγούμενες καταγεγραμμένες υποδείξεις δεν παύουν να ισχύουν απλώς επειδή άλλαξε το πρόσωπο που τις παρακολουθεί, και ο νέος Τεχνικός Ασφαλείας οφείλει να λάβει υπόψη του την πορεία εφαρμογής τους πριν διαμορφώσει νέες συστάσεις.

Σε τακτικό ή έκτακτο έλεγχο, ο επιθεωρητής εργασίας του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας (ΣΕΠΕ) εξετάζει κατά κανόνα την καταχώρηση ανάθεσης Τεχνικού Ασφαλείας στο ηλεκτρονικό μητρώο, την ενημέρωση του Ειδικού Βιβλίου Υποδείξεων, την τήρηση του προγράμματος μηνιαίων επισκέψεων και την αντιστοιχία των ωρών απασχόλησης με την κατηγορία επικινδυνότητας και τον αριθμό εργαζομένων της επιχείρησης. Ζητά επίσης να δει την ίδια τη γραπτή Μελέτη Εκτίμησης Επαγγελματικού Κινδύνου — αναλυτικά στη σχετική σελίδα — καθώς αποτελεί το βασικό τεκμήριο ότι η συμβουλευτική σχέση παράγει ουσιαστικό αποτέλεσμα και όχι μόνο τυπική κάλυψη.

Η κατηγοριοποίηση των παραβάσεων και το ύψος των προστίμων που επιβάλλουν οι επιθεωρητές εργασίας σε θέματα ασφάλειας και υγείας ρυθμίζεται σήμερα από την ΚΥΑ 20844/2026 (ΦΕΚ 4560/Β'/24.7.2026). Το πρόστιμο κλιμακώνεται με βάση τη σοβαρότητα της παράβασης, την τυχόν υποτροπή και το μέγεθος της επιχείρησης· η απουσία ανατεθειμένου Τεχνικού Ασφαλείας, η μη τήρηση του Βιβλίου Υποδείξεων και η απουσία γραπτής εκτίμησης επαγγελματικού κινδύνου συγκαταλέγονται στις παραβάσεις που ελέγχονται συστηματικά σε κάθε επιθεώρηση.

Πέρα από το διοικητικό πρόστιμο, η τεκμηριωμένη λειτουργία της υπηρεσίας Τεχνικού Ασφαλείας αποτελεί και ουσιαστικό στοιχείο άμυνας της επιχείρησης σε περίπτωση εργατικού ατυχήματος, όπου εξετάζεται αν ο εργοδότης είχε λάβει τα προβλεπόμενα μέτρα πρόληψης και είχε ενημερωθεί εγκαίρως για τους σχετικούς κινδύνους. Η απουσία τεκμηρίωσης λειτουργεί εις βάρος της επιχείρησης ανεξάρτητα από την πραγματική συχνότητα άτυπων ελέγχων που μπορεί να έχουν γίνει.

Ο έλεγχος μπορεί να γίνει είτε κατόπιν προγραμματισμένης επιθεώρησης, είτε έκτακτα — μετά από καταγγελία εργαζομένου ή σε συνέχεια εργατικού ατυχήματος. Στη δεύτερη περίπτωση η εξέταση είναι κατά κανόνα αυστηρότερη, καθώς ο επιθεωρητής αναζητά συγκεκριμένη αιτιώδη σχέση ανάμεσα στο συμβάν και σε τυχόν έλλειψη ή καθυστέρηση εφαρμογής προηγούμενης υπόδειξης του Τεχνικού Ασφαλείας.

Η οικονομία της Κρήτης στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό σε κλάδους με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κινδύνου, στους οποίους η υπηρεσία Τεχνικού Ασφαλείας προσαρμόζεται ανάλογα, χωρίς να αλλάζει το νομικό πλαίσιο που την διέπει.

Στα ξενοδοχεία και τα τουριστικά καταλύματα, κατάταξης Β' κατηγορίας, η έντονη εποχικότητα προσωπικού απαιτεί έλεγχο της ανάθεσης καθηκόντων σε κάθε νέα πρόσληψη περιόδου — μια εποχική πρόσληψη τον Απρίλιο αλλάζει τον αριθμό εργαζομένων και άρα τον απαιτούμενο ετήσιο χρόνο απασχόλησης του Τεχνικού Ασφαλείας. Ζητήματα όπως η θερμική καταπόνηση τους καλοκαιρινούς μήνες και η ασφάλεια πισίνας εντάσσονται στην τακτική παρακολούθηση, ως μέρος του γενικότερου πλαισίου πρόληψης της επιχείρησης.

Στην εστίαση, επίσης Β' κατηγορίας, οι συχνότεροι κίνδυνοι αφορούν εγκαύματα σε χώρους κουζίνας, ολισθηρά δάπεδα και χειρωνακτική διακίνηση φορτίων — ζητήματα με υψηλή επαναληψιμότητα που επιβάλλουν συστηματική, όχι περιστασιακή, παρακολούθηση. Στις τεχνικές εταιρείες και τα κατασκευαστικά έργα, η υπηρεσία Τεχνικού Ασφαλείας λειτουργεί συμπληρωματικά προς το Σχέδιο και τον Φάκελο Ασφάλειας και Υγείας εργοταξίου (ΠΔ 305/1996), καθώς τα δύο πλαίσια αφορούν διαφορετικό πεδίο εφαρμογής — τη γενική λειτουργία της επιχείρησης έναντι του συγκεκριμένου εργοταξίου. Στο εμπόριο, χονδρικό ή λιανικό, η κατάταξη κυμαίνεται μεταξύ Β' και Γ' κατηγορίας ανάλογα με το αντικείμενο δραστηριότητας, με χαμηλότερο απαιτούμενο χρόνο απασχόλησης αλλά την ίδια ακριβώς νομική υποχρέωση ανάθεσης όπως κάθε άλλος κλάδος.

Η γεωγραφική διασπορά των επιχειρήσεων στην Κρήτη — από τα αστικά κέντρα έως τις τουριστικές ζώνες της υπαίθρου — δεν μεταβάλλει τη νομική υποχρέωση, απαιτεί όμως προγραμματισμό επισκέψεων προσαρμοσμένο στην απόσταση και την εποχικότητα λειτουργίας κάθε μονάδας, ιδίως για καταλύματα που λειτουργούν μόνο τους θερινούς μήνες.

Η σύνταξη και επικαιροποίηση της Μελέτης Εκτίμησης Επαγγελματικού Κινδύνου (ΜΕΕΚ) εντάσσεται στα καθήκοντα του Τεχνικού Ασφαλείας, όμως πρόκειται για ξεχωριστό, αυτοτελές παραδοτέο έγγραφο — μεθοδολογία, περιεχόμενο και κύκλος αναθεώρησης περιγράφονται αναλυτικά στη σελίδα Μελέτη Εκτίμησης Επαγγελματικού Κινδύνου. Η υπηρεσία Τεχνικού Ασφαλείας είναι η διαρκής, επαναλαμβανόμενη σχέση συνεργασίας μέσα στην οποία παράγονται τέτοια παραδοτέα, όχι το ίδιο το έγγραφο· η διάκριση αυτή έχει πρακτική σημασία, καθώς η ΜΕΕΚ μπορεί να παραμένει αμετάβλητη επί μήνες, ενώ η υπηρεσία Τεχνικού Ασφαλείας συνεχίζεται αδιάλειπτα με μηνιαίο ρυθμό.

Σε επιχειρήσεις όπου απαιτείται και ιατρική παρακολούθηση των εργαζομένων, ο Τεχνικός Ασφαλείας συνεργάζεται με τον ιατρό εργασίας — ο πρώτος καλύπτει το τεχνικό σκέλος πρόληψης, ο δεύτερος το ιατρικό σκέλος παρακολούθησης υγείας, κατά τον Ν.3850/2010. Οι δύο ρόλοι είναι διακριτοί και δεν υποκαθιστά ο ένας τον άλλο, ωστόσο η συνεργασία τους αφορά κοινά ευρήματα — π.χ. έκθεση σε χημικούς παράγοντες, θόρυβο ή χειρωνακτική διακίνηση φορτίων — όπου η τεχνική σύσταση πρόληψης και η ιατρική παρακολούθηση συμπληρώνουν η μία την άλλη προς όφελος της ίδιας επιχείρησης.

Στο σύνολό τους, η διαρκής υπηρεσία Τεχνικού Ασφαλείας, η γραπτή ΜΕΕΚ και —όπου απαιτείται— η ιατρική παρακολούθηση συγκροτούν τον πλήρη φάκελο συμμόρφωσης της επιχείρησης σε θέματα υγείας και ασφάλειας εργασίας, έτοιμο να τεθεί στη διάθεση της Επιθεώρησης Εργασίας ή να αποτελέσει βάση για ασφαλιστική κάλυψη και εσωτερική διαχείριση κινδύνου.